รู้จัก “งบ SF” กลไกขับเคลื่อนเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ สู่ผลลัพธ์และผลกระทบในวงกว้าง

          การวิจัยและนวัตกรรมจะสร้างการเปลี่ยนแปลงให้ประเทศได้ ไม่ได้ขึ้นอยู่เพียงกับการมีโครงการวิจัยที่ดี แต่ยังต้องมีกลไกที่ช่วยเชื่อมโยง “โจทย์สำคัญของประเทศ” เข้ากับการลงทุนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) เพื่อให้ทรัพยากรถูกนำไปใช้ในทิศทางที่ชัดเจน และนำไปสู่ผลลัพธ์ที่สามารถสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาประเทศ Strategic Fund หรือ SF จึงเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ที่มุ่งนำงานด้าน ววน. ไปขับเคลื่อนนโยบายและเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม

SF คืออะไร?

          Strategic Fund (SF) คือ งบประมาณสำหรับสนับสนุนแผนงานหรือโครงการด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อขับเคลื่อนนโยบายและยุทธศาสตร์สำคัญของประเทศ รวมถึงประเด็นเร่งด่วนตามนโยบายรัฐบาล และประเด็นที่เกิดจากความต้องการของผู้ใช้โดยตรง ซึ่งสามารถสร้างผลกระทบในวงกว้าง การสนับสนุนงบประมาณ SF จึงไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามเพียงว่า “จะทำวิจัยเรื่องอะไร” แต่เริ่มจากการมองว่า ประเทศต้องการขับเคลื่อนเรื่องใด ต้องการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไร และงานวิจัยและนวัตกรรมจะเข้าไปมีบทบาทอย่างไร จากนั้นจึงเชื่อมโยงเป้าหมายดังกล่าวไปสู่การกำหนดโจทย์ การสนับสนุนแผนงานและโครงการ ตลอดจนการติดตามผลลัพธ์และผลกระทบที่เกิดขึ้น

จากเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ สู่โครงการวิจัยที่สร้างผลกระทบ

          การจัดสรรงบประมาณ SF มีลำดับการดำเนินงานที่เชื่อมโยงตั้งแต่เป้าหมายระดับประเทศไปจนถึงการดำเนินโครงการของนักวิจัย เริ่มจากการ กำหนดเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ โดยยึดทิศทางและเป้าหมายสำคัญของประเทศเป็นตัวตั้ง ก่อนที่ สกสว. จะจัดสรรงบประมาณ SF ไปยังหน่วยบริหารและจัดการทุน หรือ Program Management Unit (PMU) ที่เหมาะสมกับภารกิจและโจทย์ที่ต้องการขับเคลื่อน จากนั้น PMU ทำหน้าที่บริหารจัดการทุนและ คัดสรรแผนงานหรือโครงการวิจัยและนวัตกรรมที่สอดคล้องกับเป้าหมาย ก่อนสนับสนุนให้นักวิจัยหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินโครงการ เพื่อนำไปสู่ผลลัพธ์ การใช้ประโยชน์ และผลกระทบในวงกว้าง กลไกดังกล่าวทำให้การลงทุนด้าน ววน. เชื่อมโยงตั้งแต่

เป้าหมายประเทศ → การจัดสรรงบประมาณ → การคัดสรรและให้ทุนโครงการ → การดำเนินงาน → ผลลัพธ์และผลกระทบ

4 ลักษณะสำคัญของ SF

ประการแรก ตอบโจทย์สำคัญของประเทศ โดยสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรมที่เชื่อมโยงกับเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศอย่างชัดเจน

ประการที่สอง มีผลลัพธ์และผลกระทบชัดเจน เพราะการดำเนินงานไม่ได้มุ่งเพียงให้เกิดผลงานวิจัย แต่ต้องสามารถตอบได้ว่าเมื่อดำเนินการแล้วจะก่อให้เกิดประโยชน์หรือการเปลี่ยนแปลงอย่างไร

ประการที่สาม บูรณาการความร่วมมือหลายภาคส่วน โดยเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างภาครัฐ มหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย ภาคเอกชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนโจทย์ที่มีความซับซ้อนและต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย

และประการที่สี่ มุ่งสู่การใช้ประโยชน์และผลกระทบในวงกว้าง โดยผลจากการลงทุนด้าน ววน. ควรสามารถต่อยอดสู่ประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม หรือนโยบาย และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ตอบโจทย์ประเทศ

SF ต่างจาก FF อย่างไร?

          แม้ทั้ง Fundamental Fund (FF) และ Strategic Fund (SF) จะเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ แต่มีจุดตั้งต้นและบทบาทที่แตกต่างกัน FF มุ่งเสริมความเข้มแข็งของหน่วยงาน พัฒนาคน องค์ความรู้ และโครงสร้างพื้นฐาน รวมถึงสร้างฐานสำหรับการต่อยอดงานวิจัยในระยะยาว ซึ่งเป็นสารต่อเนื่องจากตอนที่ 17 ที่อธิบายบทบาทของ FF ในการเสริมศักยภาพของหน่วยรับงบประมาณและวางฐานสำหรับการพัฒนางานวิจัยในอนาคต ขณะที่ SF มุ่งขับเคลื่อนเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ โดยให้ความสำคัญกับผลลัพธ์และผลกระทบที่ชัดเจน รวมถึงการเชื่อมโยงงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์จริง ดังนั้น หากมองในภาพรวม FF ทำหน้าที่เสริมฐานและศักยภาพของระบบวิจัย ขณะที่ SF นำศักยภาพด้าน ววน. ไปขับเคลื่อนโจทย์และเป้าหมายสำคัญของประเทศ

จากงานวิจัย สู่การขับเคลื่อนประเทศ

          หัวใจของ SF จึงไม่ใช่เพียง “การให้งบเพื่อทำวิจัย” แต่คือการใช้กลไกงบประมาณเพื่อเชื่อมโยง เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ เข้ากับองค์ความรู้ งานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรม เมื่อมีเป้าหมายที่ชัดเจน มีกลไกบริหารจัดการทุนที่เหมาะสม มีการคัดสรรโครงการที่ตอบโจทย์ และเกิดความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ การลงทุนด้าน ววน. ก็จะมีโอกาสนำไปสู่การใช้ประโยชน์ และสร้างผลลัพธ์และผลกระทบที่ตอบโจทย์สำคัญของประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม

SF จึงเป็นกลไกงบประมาณที่มุ่งนำวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ไปขับเคลื่อนเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ และสร้างผลลัพธ์ที่ตอบโจทย์สำคัญของประเทศ

ข้อมูลจาก สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)